medycyna praktyczna dla pacjentów

Ból stawów

Udostępnij: Share
lek. Zofia Guła, dr med. Mariusz Korkosz
Ból stawów

Co nazywamy bólem stawów?

Bólem stawów nazywamy ból zlokalizowany w obrębie stawów, wynikający z patologii samego stawu, otaczających go struktur (takich jak więzadła, ścięgna czy kaletki maziowe), a czasami z innych przyczyn, niezwiązanych bezpośrednio ze stawem. Jest jedną z najczęściej występujących dolegliwości. Jeśli mija samoistnie w ciągu kilku dni, najczęściej nie oznacza poważnej choroby. Należy jednak pamiętać, że może być objawem różnych chorób, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów lub toczeń rumieniowaty układowy. Dlatego jeśli ból stawów nie mija w ciągu kilku dni lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy (np. obrzęk stawu, gorączka, sztywność poranna stawów i in.), nie należy zwlekać z wizytą u lekarza.

Jakie mogą być przyczyny bólu stawu?

Istnieje bardzo wiele przyczyn bólu stawów – można je z grubsza podzielić na niezapalne (wywołane np. uszkodzeniem mechanicznym) i zapalne (związane ze stanem zapalnym w tkankach stawu i okołostawowych).

Najczęściej ból stawu związany jest z przeciążeniem otaczających go struktur (ścięgien, więzadeł i torebek stawowych) np. po intensywnej pracy fizycznej lub ćwiczeniach.

U osób starszych częstą przyczyną bólu stawów jest choroba zwyrodnieniowa. Trzeba jednak pamiętać, że także w tej grupie wiekowej zdarzają się choroby zapalne, takie polimialgia reumatyczna czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Ból stawów u osób młodszych, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu inne niepokojące objawy, zawsze powinien nasuwać podejrzenie zapalnej choroby stawów i wymaga dalszej diagnostyki.

Ustalając rozpoznanie, lekarz poprosi o określenie:

  • czasu trwania dolegliwości
  • czy była konkretna przyczyna wywołująca ból stawu, np. uraz, przeciążenie, powtarzalne mikrourazy (praca zawodowa, rekreacyjne uprawianie sportu), inna choroba
  • ile i które stawy bolą, czy ból jest symetryczny (występuje w tych samych lokalizacjach po obu stronach ciała)
  • jaki jest charakter bólu:
    „mechaniczny” – wywoływany przez ruch stawu, najbardziej nasilony podczas rozpoczynania jakiejś czynności (np. ból biodra przy wstawaniu z krzesła); dolegliwości nie występują w spoczynku
    „zapalny” – typowo dolegliwości są największe nad ranem, mogą wybudzać chorego ze snu; ból stopniowo mija po rozruszaniu się
  • czy towarzyszą mu: obrzęk, sztywność i ograniczenie ruchomości stawu albo inne niepokojące objawy (nieuzasadnione zmniejszenie masy ciała, gorączka, zmęczenie, wzmożone pocenie w nocy)
  • czy występują inne choroby (np. choroby tarczycy, wątroby, zaburzenia jelitowe, zapalenie błony naczyniowej oka, łuszczyca)
  • czy w rodzinie występowały choroby stawów.

Na co należy zwrócić uwagę?

Pilny kontakt z lekarzem jest konieczny, jeśli:

  • bólowi stawów towarzyszy obrzęk, zaczerwienienie lub ocieplenie stawu oraz ograniczenie jego ruchomości
  • rano masz problem z rozruszaniem się przez ponad godzinę
  • występują tzw. objawy ogólne, takie jak zmęczenie, gorączka, ból mięśni, utrata apetytu czy zmniejszenie masy ciała
  • ból stawów nasila się w nocy i wybudza Cię ze snu
  • wystąpią inne niepokojące Cię objawy.

Jak postępować?

Leczenie bólu stawów zależy od jego przyczyny. Poniższe metody pomogą zmniejszyć ból stawów.

Odciążanie stawu. W przypadku ostrego bólu stawu należy ograniczyć jego nadmierną aktywność, aby nie spowodować dalszych uszkodzeń. Po ustąpieniu silnych dolegliwości należy wykonywać ćwiczenia wzmacniające staw i poprawiające jego ruchomość (najlepiej pod okiem rehabilitanta).

Okłady z lodu (można kupić w aptece specjalne żele wielorazowe) zmniejszają objawy zapalenia stawu. Wykonuje się je 2–3 razy dziennie po 15 minut.

Leki przeciwbólowe (paracetamol, niesteroidowe leki przeciwzapalne stosowane doustnie lub miejscowo) – można je stosować samodzielnie przez kilka dni, nie przekraczając zalecanych dawek. Jeśli pomimo ich stosowania ból nie ustępuje, należy skontaktować się z lekarzem.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Należy pamiętać, że ból stawów może być objawem różnych chorób stawów wymagających szybkiego rozpoznania i leczenia. Nie wolno więc zwlekać z udaniem się do lekarza, jeśli ból stawów nie ustępuje w ciągu kilku dni lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy (patrz punkt: Na co zwrócić uwagę?).

Jakie badania należy wykonać w celu ustalenia przyczyn bólu stawów?

O tym, jakie badania należy wykonać, powinien zadecydować lekarz (na podstawie zebranych od pacjenta informacji i objawów stwierdzanych przy badaniu stawów). W diagnostyce chorób reumatologicznych wykorzystuje się różne badania laboratoryjne (najczęściej OB i morfologię, zobacz: Badania laboratoryjne wykorzystywane w reumatologii) oraz obrazowe (najczęściej na początku zleca się RTG lub USG chorego stawu). W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie innych badań, np. punkcji stawu (w celu pobrania do analizy płynu stawowego), tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego.

Jak się leczy ból stawów?

Aby prawidłowo leczyć ból stawów, trzeba ustalić jego przyczynę. Leczenie poszczególnych chorób reumatologicznych omówiono w opisach tych jednostek chorobowych.

Udostępnij: Share

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Jak przechytrzyć ból stawów
    Lek przeciwbólowy, za którego sprawą organizm wolniej pozbywać się będzie swoich naturalnych związków uśmierzających ból, opracowali badacze m.in. z Krakowa. Środek ten pomóc ma cierpiącym na chorobę stawów. Wyniki są obiecujące: szczury, którym podaje się ten związek, przestają oszczędzać chorą łapę.
  • Posiadamy leki, które 50 lat temu były marzeniem
    Jesteśmy w stanie nowoczesnymi metodami immunologicznymi bardzo dokładnie monitorować to, co się dzieje z pacjentem i indywidualnie dobierać terapię – mówił na antenie RMF FM dr hab. Mariusz Korkosz, kierownik Oddziału Reumatologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.
  • „RZS. Porozmawiajmy” - pacjent i lekarz razem ku skutecznej terapii
    Ponad połowa pacjentów chorych na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) stosuje się do zaleceń reumatologa w stopniu mniejszym niż 80%. Przyczyny takiego postępowania mogą leżeć w jakości komunikacji pomiędzy lekarzem i pacjentem.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują